Freelancen geeft vrijheid, maar die vrijheid komt met een blinde vlek: er is geen werkgever die doorbetaalt als je uitvalt. Geen twee jaar loondoorbetaling, geen collectieve pensioenregeling, geen WIA-vangnet. Wat je wel hebt is de mogelijkheid om zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) af te sluiten — en daarmee je inkomen veilig te stellen voor het moment dat werken er even niet in zit.
Het verschil tussen freelancers en werknemers in loondienst
Een werknemer die langdurig ziek wordt, krijgt minimaal 70% van het loon doorbetaald gedurende twee jaar. Daarna volgt een WIA-beoordeling door het UWV. Freelancers vallen buiten dat systeem. Er is geen automatisch vangnet, geen sociaal fonds, geen verplichte verzekering.
Dat is geen theoretisch risico. Het Centraal Bureau voor de Statistiek telde in 2023 meer dan 1,2 miljoen zelfstandigen zonder personeel. Ongeveer de helft daarvan heeft geen enkele voorziening voor arbeidsongeschiktheid getroffen. Bij een gebroken been red je het misschien een paar weken met spaargeld. Maar een burnout, een hernia of een chronische aandoening kan maanden of jaren duren.
Hoe werkt zo’n AOV in de praktijk?
Stel, je breekt je pols op de trap en kunt zes weken niet typen. De verzekeraar controleert je claim, bevestigt dat je arbeidsongeschikt bent, en begint met uitbetalen zodra de eigenrisicoperiode voorbij is. Elke maand komt er een vast bedrag op je rekening tot je weer aan het werk kunt — of tot de einddatum van je polis, als je permanent uitvalt.
Wat je per maand krijgt, bepaal je vooraf. Neem je gemiddelde netto-inkomen en verzeker daar 80% van. Verdien je netto €3.000? Dan verzeker je maximaal €2.400. Meer mag meestal niet, minder kan wel maar laat je kwetsbaarder.
De eigenrisicoperiode is het aantal dagen dat je zelf overbrugt. Dertig dagen is standaard, maar wie €10.000 op een spaarrekening heeft staan, kan 90 dagen prima aan. Die extra twee maanden zelfdragen scheelt €40 tot €60 per maand aan premie. Dat is €500 tot €700 per jaar.
Over de dekkingsvorm: een beroepsgerichte polis beoordeelt of jij jouw eigen werk nog kunt doen. Een passende polis kijkt of je wat dan ook zou kunnen doen. Dat verschil wordt pas relevant als je gedeeltelijk uitvalt. Kun je niet meer fotograferen maar wel administratie doen? Bij beroepsdekking krijg je gewoon je uitkering. Bij passende dekking wordt die verlaagd.
De einddatum stel je in op 60, 62 of 67 jaar. De AOW-leeftijd als eindpunt is het veiligst. Eerder stoppen bespaart premie maar creëert een gat als je gezondheid je op je 61e in de steek laat.
De gezondheidsverklaring: eerlijk invullen, anders hou je niks aan je polis
Elke verzekeraar stuurt je een vragenlijst over je gezondheid. Gebruik je medicijnen? Loop je bij een specialist? Heb je ooit een operatie gehad? Ben je de afgelopen vijf jaar meer dan twee weken achtereen ziek geweest? Alles moet erin. Lieg je of vergeet je iets, dan kan de verzekeraar later weigeren uit te keren — ook als je claim niks te maken heeft met wat je verzweeg.
Op basis van je antwoorden kan de verzekeraar besluiten om bepaalde risico’s uit te sluiten. Chronische rugpijn? Dan staat er straks in de polis dat rugklachten niet gedekt zijn. Twee jaar geleden een burnout doorgemaakt? Psychische arbeidsongeschiktheid gaat eruit of je betaalt een flinke toeslag.
Dat klinkt vervelend, maar het is precies waarom uitstel zo’n slechte strategie is. Op je 28e met een blanco medisch dossier krijg je een polis zonder uitsluitingen. Tien jaar later met een hernia en een stressgerelateerde uitval in je verleden ziet de wereld er heel anders uit.
Waar hangt die premie eigenlijk van af?
Je leeftijd doet het meeste. Een 28-jarige betaalt fors minder dan een 45-jarige, simpelweg omdat jongere mensen minder vaak langdurig uitvallen. Daar valt niks aan te onderhandelen.
Dan je beroep. Werk je achter een bureau? Klasse 1, laagste tarief. Sta je in een werkplaats of op een bouwsteiger? Klasse 3 of 4, en dat tikt door. Een freelance fotograaf zit ergens in het midden — niet puur kantoor, niet puur fysiek.
Hoeveel je verzekert en hoe lang je zelf overbrugt, maakt ook verschil. Verzeker je €3.000 per maand met een wachttijd van 14 dagen, dan betaal je flink. Ga je naar €1.500 met 90 dagen eigen overbrugging, dan halveer je de premie bijna.
Tot slot de dekkingsvorm. Rubriek B (beroepsdekking) kijkt of jij jouw vak nog kunt uitoefenen. Rubriek A (passend) kijkt of je überhaupt nog iets kunt doen. Het verschil in premie is 20 tot 40%, het verschil in bescherming is groter dan de meeste mensen denken.
Concreet: een freelance ontwerper van 32, €2.000 per maand verzekerd, 60 dagen wachttijd, eindleeftijd 67, betaalt bij Insify rond de €110 tot €150. Dat trek je af als bedrijfskosten, dus netto scheelt het minder dan je verwacht.
Geen zin in €150 per maand? Er zijn goedkopere routes
Een volledige AOV is de Rolls Royce onder de arbeidsongeschiktheidsbescherming. Maar niet iedereen rijdt Rolls Royce. Gelukkig bestaan er lichtere opties.
Een broodfonds werkt als een spaarpot met collega-zzp’ers. Je legt maandelijks €100 tot €150 in bij een groep van 25 tot 50 zelfstandigen. Val je uit, dan krijg je giften uit de pot — belastingvrij. Het maximum is twee jaar, daarna houdt het op. Geen levenslange zekerheid, wel betaalbaar en snel geregeld.
Schenkkringen doen hetzelfde in kleinere groepen. Informeler, minder regels, dezelfde beperking: na twee jaar ben je op jezelf aangewezen.
Via ZZP Nederland of de FNV Zelfstandigen bestaan collectieve AOV-regelingen met lagere instappremies. De dekking is beperkter dan een eigen polis — denk aan een lager verzekerd bedrag of langere eigenrisicoperiode — maar de drempel is lager.
En dan is er gewoon sparen. Zes tot twaalf maanden aan vaste lasten op een aparte rekening zetten. Geen premie, geen polisvoorwaarden. Maar ook geen bescherming als je langer dan een jaar uitvalt. En de discipline om dat bedrag niet aan te raken als de wasmachine kapotgaat? Die heeft niet iedereen.
Een AOV blijft de stevigste basis. De alternatieven zijn aanvullingen, geen vervanging.
Waar sluit je een AOV af?
Bij Insify sluit je een AOV volledig digitaal af. Geen papieren formulieren, geen weken wachten op een offerte. Je kiest je dekking, vult de gezondheidsverklaring online in en krijgt direct een indicatieve premie. Insify is specifiek ontworpen voor zelfstandigen en freelancers.
Via Nowinsure vergelijk je AOV-polissen van verschillende aanbieders. Handig als je wilt zien hoe Insify zich verhoudt tot andere verzekeraars qua premie en voorwaarden.
Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een AOV
- Te lang wachten met afsluiten — gezondheidsklachten die opduiken worden uitgesloten
- Het verzekerd bedrag baseren op omzet in plaats van netto-inkomen — leidt tot te hoge premies
- Kiezen voor de laagste premie zonder te letten op de dekkingsvorm — passende dekking klinkt goedkoop tot je ontdekt dat je geen uitkering krijgt omdat je “ander werk kunt doen”
- De eigenrisicoperiode te kort houden terwijl je een buffer hebt — 30 dagen eigenrisico kost soms €60 per maand meer dan 90 dagen
- Vergeten om het verzekerd bedrag te herzien als je inkomen stijgt
Gerelateerde artikelen